Selam dostum! Bilgisayarın son zamanlarda iyice ağırlaştı mı, açılış ekranında seni bekletmekten keyif alır oldu sanki? Ya da belki de o can sıkıcı virüslerden birine kurban gittin ve temiz bir sayfa açmak istiyorsun. İşte tam da bu noktada, o meşhur “format atma” mevzusu devreye giriyor. Gözün korkmasın, eskiden ne kadar teknik ve karmaşık görünse de, aslında doğru adımları takip ettiğinde kendi kendine de yapabileceğin bir işlem bu. Hazırsan, o yavaşlamış canavarı alıp, ilk günkü performansına kavuşturacak o temiz Windows 10 kurulumunun tüm aşamalarını, sanki yanındaymışım gibi sana anlatacağım.
Format Öncesi Hazırlık: En Kritik Aşama!
Şimdi, format atmak dediğimiz şey, bilgisayarın beynini tamamen silip baştan yazmak demek. Bu yüzden ilk ve en hayati kuralı başta konuşalım: YEDEKLEME! Eğer bu adımı atlarsan, yıllardır biriktirdiğin fotoğraflar, önemli iş belgelerin, oyun kayıtların... hepsi buhar olup gidebilir. Sakın ha, “Benim önemli bir şeyim yok” deme. Her zaman sonradan pişman olacağın bir dosya çıkar mutlaka. Bu yüzden, en az 8 GB'lık boş bir USB belleğe veya harici bir diske tüm önemli verilerini kopyala. Hatta sadece dosyalarını değil, eğer lisanslı bir yazılım kullanıyorsan (ki umarım öylesindir), o programların lisans anahtarlarını da bir yere not almayı unutma. Ayrıca, format sonrası internete bağlanman için gerekli olan Wi-Fi veya Ethernet sürücülerinin kurulum dosyalarını da önceden indirip o USB belleğe atmak, format sonrası yaşayacağın küçük bir krizi baştan önler.
Windows 10 Kurulum Medyasını Hazırlama
Elin boş bir USB bellek ve internet bağlantısı olan başka bir bilgisayar varsa, hazırsın demektir. Windows 10'u kurmak için ihtiyacımız olan şey, bilgisayarı başlatacak bir kurulum medyası. Bunu hazırlamanın en resmi ve kolay yolu, Microsoft’un kendi aracını kullanmak. Adı Media Creation Tool. Bu aracı Microsoft’un resmi sitesinden indiriyorsun. Aracı çalıştırdığında, “Başka bir bilgisayar için yükleme medyası oluştur” seçeneğini seçip ilerliyorsun. Burada Windows 10’un dilini, sürümünü (Home/Pro) ve mimarisini (32/64 bit) seçmen istenecek. Bu seçimleri yaparken, format atacağın bilgisayarın özelliklerine uygun olanı seçtiğinden emin ol. Araç, bu dosyaları senin 8 GB veya daha büyük olan USB belleğine yazacak. Eğer Media Creation Tool yerine daha teknik bir yol istersen, Rufus gibi üçüncü parti yazılımları kullanarak indirdiğin Windows 10 ISO dosyasını da aynı USB belleğe yazdırabilirsin.
BIOS Ayarları: Bilgisayara Kimin Konuşacağını Söyleme Zamanı
Artık elimizde format atacak bir USB bellek var. Sırada, bilgisayara “Kardeşim, sen sabit diskten değil, şu USB’den başla!” komutunu vermek var. İşte bu, BIOS (veya yeni nesil bilgisayarlarda UEFI) ayarlarıyla yapılıyor. Bilgisayarını yeniden başlatırken, anakartının markasına göre değişen bir tuşa (genellikle DEL, F2, F10 veya F12) sürekli basman gerekiyor. Bu tuş seni BIOS/UEFI ekranına götürecek. Burada “Boot” (Önyükleme) veya “Boot Order” (Önyükleme Sırası) menüsünü bulmalısın. Bu menüde, ilk sıraya USB belleğini (bazen “Removable Device” olarak geçer) almalısın. Eğer UEFI sistem kullanıyorsan, USB’nin GPT formatında olmasına dikkat etmen gerekebilir; eski sistemler için MBR daha yaygındır. Ayarları kaydet ve çık. Bilgisayar yeniden başladığında, eğer her şeyi doğru yaptıysan, artık Windows kurulum ekranı seni karşılayacak!
Windows Kurulum Sihirbazı ve Disk Biçimlendirme
Karşında Windows kurulum ekranı belirdi mi? İşte en heyecanlı kısım burası! İlk olarak dil, saat ve klavye ayarlarını yapıp “İleri” diyorsun. Sonraki ekranda, “Şimdi Yükle” butonunu göreceksin. Tıklıyoruz. Eğer sana ürün anahtarı sorarsa, yedeklediysen girersin, yoksa “Ürün anahtarım yok” diyerek devam edebilirsin (eğer dijital lisansın varsa zaten otomatik tanınacaktır). İşte can alıcı nokta: Lisans koşullarını kabul ettikten sonra, sana iki seçenek sunulacak: “Yükseltme” veya “Özel: Yalnızca Windows’u Yükle (Gelişmiş)”. Biz temiz kurulum yapacağımız için kesinlikle “Özel” olanı seçeceğiz. Bu ekran, bilgisayarındaki tüm disk bölümlerini gösterecek. Eğer eski sistemden kalma her şeyi silmek istiyorsan (ki formatın amacı bu), burada dikkatli olmalısın. Hangi diske Windows kuracaksan (genellikle C: sürücüsü), o bölümü seçip “Biçimlendir” veya “Sil” seçeneklerini kullanabilirsin. Tüm eski bölümleri silip tek bir ana alan oluşturmak en temiz sonuç verir. Bölümü seç, biçimlendir, sonra o yeni oluşturulan (veya seçtiğin) alanı seç ve “İleri” de. Windows, kurulum dosyalarını kopyalamaya başlayacak ve bu süreç biraz zaman alabilir. Sakın bu aşamada bilgisayarın fişini çekme ya da kapatma!
Format Sonrası İlk Ayarlar ve Sürücü Kurulumu
Kurulum tamamlanıp bilgisayar birkaç kez yeniden başladığında, artık yepyeni bir Windows 10 seni bekliyor olacak. Bu aşamada, yine dil, bölge, kullanıcı adı ve parola gibi temel ayarları yapacaksın. Bu ayarları yaparken, sana gizlilik ayarlarıyla ilgili bazı sorular sorulacak; bunları kendi rahatına göre düzenleyebilirsin. Kurulum bittikten sonra, bilgisayarın hala tam performansla çalışmadığını fark edeceksin; çünkü ekran kartı, ses kartı, ağ kartı gibi donanımların sürücüleri eksik. İşte bu yüzden başta yedeklediğimiz sürücü dosyaları devreye giriyor. USB belleğindeki sürücüleri tek tek kurarak bilgisayarını tam fonksiyonel hale getir. Özellikle internet sürücüsünü kurar kurmaz, diğer eksik güncellemeleri Windows Update üzerinden kolayca çekebilirsin. Tebrikler! Artık bilgisayarın, o eski yorgun halinden eser kalmamış, tertemiz ve hızlı bir Windows 10 ile hizmetinde!